[{"data":1,"prerenderedAt":1150},["ShallowReactive",2],{"navigation":3,"\u002Finfrastruktur\u002Ftls-ssl\u002Fclient-renegotiation":355,"\u002Finfrastruktur\u002Ftls-ssl\u002Fclient-renegotiation-surround":1145},[4,252,348],{"title":5,"path":6,"stem":7,"children":8,"icon":11},"Active Directory","\u002Factive-directory","1.active-directory\u002F1.index",[9,12,48,58,93,163,203,232],{"title":10,"path":6,"stem":7,"icon":11},"Übersicht","i-lucide-network",{"title":13,"path":14,"stem":15,"children":16,"page":47},"Privileged Accounts","\u002Factive-directory\u002Fprivileged-accounts","1.active-directory\u002F2.privileged-accounts",[17,22,27,32,37,42],{"title":18,"path":19,"stem":20,"icon":21},"Protected Users","\u002Factive-directory\u002Fprivileged-accounts\u002Fprotected-users","1.active-directory\u002F2.privileged-accounts\u002F2.protected-users","i-lucide-shield-user",{"title":23,"path":24,"stem":25,"icon":26},"Not Delegated","\u002Factive-directory\u002Fprivileged-accounts\u002Faccount-not-delegated","1.active-directory\u002F2.privileged-accounts\u002F3.account-not-delegated","i-lucide-user-lock",{"title":28,"path":29,"stem":30,"icon":31},"gMSA","\u002Factive-directory\u002Fprivileged-accounts\u002Fgmsa","1.active-directory\u002F2.privileged-accounts\u002F4.gmsa","i-lucide-server-cog",{"title":33,"path":34,"stem":35,"icon":36},"Tier-0-Gruppen","\u002Factive-directory\u002Fprivileged-accounts\u002Fprivileged-groups","1.active-directory\u002F2.privileged-accounts\u002F5.privileged-groups","i-lucide-crown",{"title":38,"path":39,"stem":40,"icon":41},"Operator-Gruppen","\u002Factive-directory\u002Fprivileged-accounts\u002Foperator-groups","1.active-directory\u002F2.privileged-accounts\u002F6.operator-groups","i-lucide-user-minus",{"title":43,"path":44,"stem":45,"icon":46},"Built-in Administrator","\u002Factive-directory\u002Fprivileged-accounts\u002Fbuiltin-administrator","1.active-directory\u002F2.privileged-accounts\u002F7.builtin-administrator","i-lucide-siren",false,{"title":49,"path":50,"stem":51,"children":52,"page":47},"Trusts","\u002Factive-directory\u002Ftrusts","1.active-directory\u002F3.trusts",[53],{"title":54,"path":55,"stem":56,"icon":57},"Trust-Härtung","\u002Factive-directory\u002Ftrusts\u002Ftrust-hardening","1.active-directory\u002F3.trusts\u002F2.trust-hardening","i-lucide-handshake",{"title":59,"path":60,"stem":61,"children":62,"page":47},"Domain Controllers","\u002Factive-directory\u002Fdomain-controllers","1.active-directory\u002F4.domain-controllers",[63,68,73,78,83,88],{"title":64,"path":65,"stem":66,"icon":67},"NTLMv1","\u002Factive-directory\u002Fdomain-controllers\u002Fntlmv1","1.active-directory\u002F4.domain-controllers\u002F2.ntlmv1","i-lucide-shield-ban",{"title":69,"path":70,"stem":71,"icon":72},"LDAP","\u002Factive-directory\u002Fdomain-controllers\u002Fldap","1.active-directory\u002F4.domain-controllers\u002F3.ldap","i-lucide-book-lock",{"title":74,"path":75,"stem":76,"icon":77},"NTLM-Einschränkungen","\u002Factive-directory\u002Fdomain-controllers\u002Fntlm-restrictions","1.active-directory\u002F4.domain-controllers\u002F4.ntlm-restrictions","i-lucide-shield-minus",{"title":79,"path":80,"stem":81,"icon":82},"SYSVOL-Replikation (FRS)","\u002Factive-directory\u002Fdomain-controllers\u002Fsysvol-frs","1.active-directory\u002F4.domain-controllers\u002F5.sysvol-frs","i-lucide-folder-sync",{"title":84,"path":85,"stem":86,"icon":87},"DNS","\u002Factive-directory\u002Fdomain-controllers\u002Fdns","1.active-directory\u002F4.domain-controllers\u002F6.dns","i-lucide-globe-lock",{"title":89,"path":90,"stem":91,"icon":92},"DCSync-Rechte","\u002Factive-directory\u002Fdomain-controllers\u002Fdcsync","1.active-directory\u002F4.domain-controllers\u002F7.dcsync","i-lucide-database-zap",{"title":94,"path":95,"stem":96,"children":97,"page":47},"Certificates (AD CS)","\u002Factive-directory\u002Fcertificates","1.active-directory\u002F5.certificates",[98,103,108,113,118,123,128,133,138,143,148,153,158],{"title":99,"path":100,"stem":101,"icon":102},"ESC1","\u002Factive-directory\u002Fcertificates\u002Fesc1","1.active-directory\u002F5.certificates\u002F01.esc1","i-lucide-user-pen",{"title":104,"path":105,"stem":106,"icon":107},"ESC2","\u002Factive-directory\u002Fcertificates\u002Fesc2","1.active-directory\u002F5.certificates\u002F02.esc2","i-lucide-asterisk",{"title":109,"path":110,"stem":111,"icon":112},"ESC3","\u002Factive-directory\u002Fcertificates\u002Fesc3","1.active-directory\u002F5.certificates\u002F03.esc3","i-lucide-stamp",{"title":114,"path":115,"stem":116,"icon":117},"ESC4","\u002Factive-directory\u002Fcertificates\u002Fesc4","1.active-directory\u002F5.certificates\u002F04.esc4","i-lucide-file-pen-line",{"title":119,"path":120,"stem":121,"icon":122},"ESC5","\u002Factive-directory\u002Fcertificates\u002Fesc5","1.active-directory\u002F5.certificates\u002F05.esc5","i-lucide-folder-key",{"title":124,"path":125,"stem":126,"icon":127},"ESC6","\u002Factive-directory\u002Fcertificates\u002Fesc6","1.active-directory\u002F5.certificates\u002F06.esc6","i-lucide-flag",{"title":129,"path":130,"stem":131,"icon":132},"ESC7","\u002Factive-directory\u002Fcertificates\u002Fesc7","1.active-directory\u002F5.certificates\u002F07.esc7","i-lucide-user-cog",{"title":134,"path":135,"stem":136,"icon":137},"ESC8","\u002Factive-directory\u002Fcertificates\u002Fesc8","1.active-directory\u002F5.certificates\u002F08.esc8","i-lucide-globe",{"title":139,"path":140,"stem":141,"icon":142},"ESC9","\u002Factive-directory\u002Fcertificates\u002Fesc9","1.active-directory\u002F5.certificates\u002F09.esc9","i-lucide-shield-off",{"title":144,"path":145,"stem":146,"icon":147},"ESC10","\u002Factive-directory\u002Fcertificates\u002Fesc10","1.active-directory\u002F5.certificates\u002F10.esc10","i-lucide-unlink",{"title":149,"path":150,"stem":151,"icon":152},"ESC11","\u002Factive-directory\u002Fcertificates\u002Fesc11","1.active-directory\u002F5.certificates\u002F11.esc11","i-lucide-cable",{"title":154,"path":155,"stem":156,"icon":157},"ESC12","\u002Factive-directory\u002Fcertificates\u002Fesc12","1.active-directory\u002F5.certificates\u002F12.esc12","i-lucide-usb",{"title":159,"path":160,"stem":161,"icon":162},"ESC13","\u002Factive-directory\u002Fcertificates\u002Fesc13","1.active-directory\u002F5.certificates\u002F13.esc13","i-lucide-tags",{"title":164,"path":165,"stem":166,"children":167,"page":47},"Kerberos","\u002Factive-directory\u002Fkerberos","1.active-directory\u002F6.kerberos",[168,173,178,183,188,193,198],{"title":169,"path":170,"stem":171,"icon":172},"Kerberoasting","\u002Factive-directory\u002Fkerberos\u002Fkerberoasting","1.active-directory\u002F6.kerberos\u002F2.kerberoasting","i-lucide-ticket",{"title":174,"path":175,"stem":176,"icon":177},"AS-REP Roasting","\u002Factive-directory\u002Fkerberos\u002Fasrep-roasting","1.active-directory\u002F6.kerberos\u002F3.asrep-roasting","i-lucide-ticket-x",{"title":179,"path":180,"stem":181,"icon":182},"Unconstrained Delegation","\u002Factive-directory\u002Fkerberos\u002Funconstrained-delegation","1.active-directory\u002F6.kerberos\u002F4.unconstrained-delegation","i-lucide-forward",{"title":184,"path":185,"stem":186,"icon":187},"Constrained Delegation","\u002Factive-directory\u002Fkerberos\u002Fconstrained-delegation","1.active-directory\u002F6.kerberos\u002F5.constrained-delegation","i-lucide-route",{"title":189,"path":190,"stem":191,"icon":192},"MachineAccountQuota","\u002Factive-directory\u002Fkerberos\u002Fmachine-account-quota","1.active-directory\u002F6.kerberos\u002F6.machine-account-quota","i-lucide-monitor-x",{"title":194,"path":195,"stem":196,"icon":197},"RC4 & DES","\u002Factive-directory\u002Fkerberos\u002Frc4-des","1.active-directory\u002F6.kerberos\u002F7.rc4-des","i-lucide-lock-keyhole-open",{"title":199,"path":200,"stem":201,"icon":202},"KRBTGT","\u002Factive-directory\u002Fkerberos\u002Fkrbtgt","1.active-directory\u002F6.kerberos\u002F8.krbtgt","i-lucide-rotate-ccw-key",{"title":204,"path":205,"stem":206,"children":207,"page":47},"Permissions","\u002Factive-directory\u002Fpermissions","1.active-directory\u002F7.permissions",[208,213,217,222,227],{"title":209,"path":210,"stem":211,"icon":212},"AdminSDHolder","\u002Factive-directory\u002Fpermissions\u002Fadminsdholder","1.active-directory\u002F7.permissions\u002F2.adminsdholder","i-lucide-copy-check",{"title":214,"path":215,"stem":216,"icon":36},"Objekt-Owner","\u002Factive-directory\u002Fpermissions\u002Fobject-owners","1.active-directory\u002F7.permissions\u002F3.object-owners",{"title":218,"path":219,"stem":220,"icon":221},"Shadow Credentials","\u002Factive-directory\u002Fpermissions\u002Fshadow-credentials","1.active-directory\u002F7.permissions\u002F4.shadow-credentials","i-lucide-fingerprint",{"title":223,"path":224,"stem":225,"icon":226},"GPO-Rechte","\u002Factive-directory\u002Fpermissions\u002Fgpo-permissions","1.active-directory\u002F7.permissions\u002F5.gpo-permissions","i-lucide-file-cog",{"title":228,"path":229,"stem":230,"icon":231},"dSHeuristics","\u002Factive-directory\u002Fpermissions\u002Fdsheuristics","1.active-directory\u002F7.permissions\u002F6.dsheuristics","i-lucide-sliders-horizontal",{"title":233,"path":234,"stem":235,"children":236,"page":47},"Passwords","\u002Factive-directory\u002Fpasswords","1.active-directory\u002F8.passwords",[237,242,247],{"title":238,"path":239,"stem":240,"icon":241},"Passwort-Richtlinie","\u002Factive-directory\u002Fpasswords\u002Fpassword-policy","1.active-directory\u002F8.passwords\u002F2.password-policy","i-lucide-rectangle-ellipsis",{"title":243,"path":244,"stem":245,"icon":246},"Passwort-Flags","\u002Factive-directory\u002Fpasswords\u002Fpassword-flags","1.active-directory\u002F8.passwords\u002F3.password-flags","i-lucide-key-square",{"title":248,"path":249,"stem":250,"icon":251},"Klartext-Passwörter","\u002Factive-directory\u002Fpasswords\u002Fcleartext-passwords","1.active-directory\u002F8.passwords\u002F4.cleartext-passwords","i-lucide-scan-eye",{"title":253,"path":254,"stem":255,"children":256,"icon":258},"Infrastruktur","\u002Finfrastruktur","2.infrastruktur\u002F1.index",[257,259,270,301,327],{"title":10,"path":254,"stem":255,"icon":258},"i-lucide-server",{"title":260,"icon":261,"path":262,"stem":263,"children":264,"page":47},"TLS & SSL","i-lucide-lock","\u002Finfrastruktur\u002Ftls-ssl","2.infrastruktur\u002F2.tls-ssl",[265],{"title":266,"path":267,"stem":268,"icon":269},"Client-Renegotiation","\u002Finfrastruktur\u002Ftls-ssl\u002Fclient-renegotiation","2.infrastruktur\u002F2.tls-ssl\u002F1.client-renegotiation","i-lucide-refresh-cw",{"title":271,"icon":272,"path":273,"stem":274,"children":275,"page":47},"Windows","i-simple-icons-windows","\u002Finfrastruktur\u002Fwindows","2.infrastruktur\u002F3.windows",[276,281,286,291,296],{"title":277,"path":278,"stem":279,"icon":280},"AlwaysInstallElevated","\u002Finfrastruktur\u002Fwindows\u002Falwaysinstallelevated","2.infrastruktur\u002F3.windows\u002F2.alwaysinstallelevated","i-lucide-package",{"title":282,"path":283,"stem":284,"icon":285},"SMB","\u002Finfrastruktur\u002Fwindows\u002Fsmb","2.infrastruktur\u002F3.windows\u002F3.smb","i-lucide-folder-lock",{"title":287,"path":288,"stem":289,"icon":290},"WSUS","\u002Finfrastruktur\u002Fwindows\u002Fwsus","2.infrastruktur\u002F3.windows\u002F4.wsus","i-lucide-cloud-download",{"title":292,"path":293,"stem":294,"icon":295},"LAPS","\u002Finfrastruktur\u002Fwindows\u002Flaps","2.infrastruktur\u002F3.windows\u002F5.laps","i-lucide-user-key",{"title":297,"path":298,"stem":299,"icon":300},"Print Spooler","\u002Finfrastruktur\u002Fwindows\u002Fprint-spooler","2.infrastruktur\u002F3.windows\u002F6.print-spooler","i-lucide-printer-x",{"title":302,"icon":303,"path":304,"stem":305,"children":306,"page":47},"Email Security","i-lucide-mail","\u002Finfrastruktur\u002Femail-security","2.infrastruktur\u002F5.email-security",[307,312,317,322],{"title":308,"path":309,"stem":310,"icon":311},"SPF","\u002Finfrastruktur\u002Femail-security\u002Fspf","2.infrastruktur\u002F5.email-security\u002F2.spf","i-lucide-mail-check",{"title":313,"path":314,"stem":315,"icon":316},"DKIM","\u002Finfrastruktur\u002Femail-security\u002Fdkim","2.infrastruktur\u002F5.email-security\u002F3.dkim","i-lucide-mail-badge",{"title":318,"path":319,"stem":320,"icon":321},"DMARC","\u002Finfrastruktur\u002Femail-security\u002Fdmarc","2.infrastruktur\u002F5.email-security\u002F4.dmarc","i-lucide-shield-check",{"title":323,"path":324,"stem":325,"icon":326},"DNSSEC","\u002Finfrastruktur\u002Femail-security\u002Fdnssec","2.infrastruktur\u002F5.email-security\u002F5.dnssec","i-lucide-key-round",{"title":328,"icon":329,"path":330,"stem":331,"children":332,"page":47},"Name Resolution","i-lucide-radio-tower","\u002Finfrastruktur\u002Fname-resolution","2.infrastruktur\u002F7.name-resolution",[333,338,343],{"title":334,"path":335,"stem":336,"icon":337},"LLMNR","\u002Finfrastruktur\u002Fname-resolution\u002Fllmnr","2.infrastruktur\u002F7.name-resolution\u002F2.llmnr","i-lucide-radio",{"title":339,"path":340,"stem":341,"icon":342},"NetBIOS","\u002Finfrastruktur\u002Fname-resolution\u002Fnetbios","2.infrastruktur\u002F7.name-resolution\u002F3.netbios","i-lucide-megaphone-off",{"title":344,"path":345,"stem":346,"icon":347},"mDNS","\u002Finfrastruktur\u002Fname-resolution\u002Fmdns","2.infrastruktur\u002F7.name-resolution\u002F4.mdns","i-lucide-wifi-off",{"title":349,"path":350,"stem":351,"children":352,"icon":354},"Cloud & SaaS","\u002Fcloud-saas","3.cloud-saas\u002F1.index",[353],{"title":10,"path":350,"stem":351,"icon":354},"i-lucide-cloud",{"id":356,"title":266,"body":357,"description":1138,"extension":1139,"links":1140,"meta":1141,"navigation":1142,"path":267,"seo":1143,"stem":268,"__hash__":1144},"docs\u002F2.infrastruktur\u002F2.tls-ssl\u002F1.client-renegotiation.md",{"type":358,"value":359,"toc":1126},"minimark",[360,365,374,378,381,394,397,401,404,414,420,424,429,448,490,493,511,514,564,575,579,582,730,734,741,762,765,775,802,816,851,854,858,864,908,918,969,975,1028,1032,1035,1048,1051,1068,1075,1103,1122],[361,362,364],"h2",{"id":363},"verstehen","Verstehen",[366,367,368,369,373],"p",{},"Mit TLS-Renegotiation handeln Client und Server innerhalb einer bestehenden Verbindung einen neuen Handshake aus, etwa um nachträglich ein Client-Zertifikat anzufordern. Bis TLS 1.2 darf auch der Client diesen Handshake jederzeit anstoßen (Client-Initiated Renegotiation). Ein Handshake kostet den Server deutlich mehr Rechenzeit als den Client, weil nur er die teure Operation mit dem privaten Schlüssel ausführt. Das Tool ",[370,371,372],"code",{},"thc-ssl-dos"," (THC, 2011) nutzt diese Asymmetrie: Es fordert über wenige Verbindungen ununterbrochen neue Handshakes an, bis die CPU ausgelastet ist (CVE-2011-1473). Apache, nginx, HAProxy und OpenSSL ab 3.0 lehnen das inzwischen von Haus aus ab – IIS\u002FSChannel, Java-Anwendungen und viele Appliances erlauben es aber weiterhin. Davon zu unterscheiden ist Secure Renegotiation (RFC 5746): Sie verhindert eingeschleuste Daten (CVE-2009-3555), aber keine Überlast.",[361,375,377],{"id":376},"einordnen","Einordnen",[366,379,380],{},"Ohne die Sperre kann ein einzelner Client mit wenig Bandbreite die CPU deines TLS-Endpunkts auslasten – über so wenige Verbindungen, dass ein Connection-Limit nicht greift.",[382,383,384,391],"ul",{},[385,386,387,388,390],"li",{},"Ein Angreifer hält mit ",[370,389,372],{}," ein paar Verbindungen zum Kundenportal offen und erzwingt darin Tausende Handshakes – das Portal antwortet nicht mehr, obwohl die Firewall kaum Verbindungen zählt.",[385,392,393],{},"Ein Load Balancer oder eine SSL-VPN-Appliance terminiert TLS für viele Dienste; ist deren CPU ausgelastet, fallen alle Anwendungen dahinter gleichzeitig aus.",[366,395,396],{},"Voraussetzung ist nur, dass der Dienst erreichbar ist und TLS 1.2 oder älter spricht – TLS 1.3 kennt keine Renegotiation mehr. Die Sperre schließt nur die effiziente Variante des Angriffs: Handshake-Floods über viele neue Verbindungen bleiben möglich und brauchen Rate Limiting pro Quell-IP oder einen DDoS-Schutz. Maßgeblich ist immer das System, das TLS terminiert – bei einem Load Balancer oder einer WAF davor ist es nicht der Webserver.",[361,398,400],{"id":399},"vorbereiten","Vorbereiten",[366,402,403],{},"Die Sperre betrifft nur Renegotiation, die der Client anstößt – normale Verbindungen und TLS 1.3 laufen unverändert weiter. Manche Schalter (SChannel, F5, Postfix) unterbinden aber jede Renegotiation, also auch die, die der Server selbst startet. Das trifft Anwendungen, die bei TLS 1.2 erst für bestimmte Pfade ein Client-Zertifikat anfordern, und sehr alte Clients wie Legacy-VPN-Clients oder Embedded-Geräte, die von sich aus renegotiieren.",[405,406,407],"warning",{},[366,408,409,410,413],{},"Auf Windows schaltet ",[370,411,412],{},"DisableRenegoOnServer"," die Renegotiation von SChannel komplett ab – auch die, mit der IIS bei TLS 1.2 nachträglich ein Client-Zertifikat anfordert. Prüfe vorher, ob Sites oder Verzeichnisse unter „SSL Settings → Client certificates\" auf „Accept\" oder „Require\" stehen, und teste die Anmeldung nach dem Neustart.",[415,416,417],"tip",{},[366,418,419],{},"Erst scannen, dann ändern: Prüfe mit testssl.sh, welche Endpunkte wirklich betroffen sind, und fang mit einem System in der Staging-Umgebung an. Meldet ein aktueller Apache oder nginx „VULNERABLE\", terminiert meist ein vorgelagerter Load Balancer TLS.",[361,421,423],{"id":422},"beheben","Beheben",[425,426,428],"h3",{"id":427},"_1-aktuellen-zustand-prüfen","1. Aktuellen Zustand prüfen",[366,430,431,432,439,440,443,444,447],{},"Mit ",[433,434,438],"a",{"href":435,"rel":436},"https:\u002F\u002Fgithub.com\u002Ftestssl\u002Ftestssl.sh",[437],"nofollow","testssl.sh"," testest du gezielt die Renegotiation (",[370,441,442],{},"-R","). Für Mailserver ergänzt du ",[370,445,446],{},"--starttls",":",[449,450,456],"pre",{"className":451,"code":452,"filename":453,"language":454,"meta":455,"style":455},"language-bash shiki shiki-themes material-theme-lighter material-theme material-theme-palenight",".\u002Ftestssl.sh -R deine-domain.de\n.\u002Ftestssl.sh -R --starttls smtp mail.deine-domain.de:25\n","Terminal","bash","",[370,457,458,474],{"__ignoreMap":455},[459,460,463,467,471],"span",{"class":461,"line":462},"line",1,[459,464,466],{"class":465},"sBMFI",".\u002Ftestssl.sh",[459,468,470],{"class":469},"sfazB"," -R",[459,472,473],{"class":469}," deine-domain.de\n",[459,475,477,479,481,484,487],{"class":461,"line":476},2,[459,478,466],{"class":465},[459,480,470],{"class":469},[459,482,483],{"class":469}," --starttls",[459,485,486],{"class":469}," smtp",[459,488,489],{"class":469}," mail.deine-domain.de:25\n",[366,491,492],{},"Auf IIS-Servern siehst du zusätzlich, ob SChannel schon gehärtet ist (kein Wert = Standard = Renegotiation erlaubt):",[449,494,499],{"className":495,"code":496,"filename":497,"language":498,"meta":455,"style":455},"language-powershell shiki shiki-themes material-theme-lighter material-theme material-theme-palenight","Get-ItemProperty -Path 'HKLM:\\SYSTEM\\CurrentControlSet\\Control\\SecurityProviders\\SCHANNEL' |\n  Select-Object DisableRenegoOnServer\n","PowerShell","powershell",[370,500,501,506],{"__ignoreMap":455},[459,502,503],{"class":461,"line":462},[459,504,505],{},"Get-ItemProperty -Path 'HKLM:\\SYSTEM\\CurrentControlSet\\Control\\SecurityProviders\\SCHANNEL' |\n",[459,507,508],{"class":461,"line":476},[459,509,510],{},"  Select-Object DisableRenegoOnServer\n",[366,512,513],{},"Mögliche Ergebnisse (testssl.sh, Zeile „Secure Client-Initiated Renegotiation\"):",[515,516,517,530],"table",{},[518,519,520],"thead",{},[521,522,523,527],"tr",{},[524,525,526],"th",{},"Ausgabe",[524,528,529],{},"Bedeutung",[531,532,533,544,554],"tbody",{},[521,534,535,541],{},[536,537,538],"td",{},[370,539,540],{},"VULNERABLE (NOT ok), DoS threat",[536,542,543],{},"Server akzeptiert beliebig viele Client-Renegotiations – beheben",[521,545,546,551],{},[536,547,548],{},[370,549,550],{},"not vulnerable (OK) -- mitigated (disconnect after …)",[536,552,553],{},"Server begrenzt die Anzahl (z. B. Node.js, F5) – ausreichend",[521,555,556,561],{},[536,557,558],{},[370,559,560],{},"not vulnerable (OK)",[536,562,563],{},"Client-Renegotiation wird abgelehnt",[366,565,566,567,570,571,574],{},"Bei Nicht-HTTP-Diensten heißt der Befund ",[370,568,569],{},"VULNERABLE (NOT ok), potential DoS threat",". Steht in der Zeile darüber ",[370,572,573],{},"Secure Renegotiation (RFC 5746)  Not supported \u002F VULNERABLE (NOT ok)",", ist der TLS-Stack veraltet – das ist ein eigener, kritischerer Befund.",[425,576,578],{"id":577},"_2-betroffene-komponente-bestimmen","2. Betroffene Komponente bestimmen",[366,580,581],{},"Ob du etwas ändern musst, hängt von der Software ab, die TLS terminiert:",[515,583,584,597],{},[518,585,586],{},[521,587,588,591,594],{},[524,589,590],{},"Komponente",[524,592,593],{},"Standardverhalten",[524,595,596],{},"Einstellung",[531,598,599,610,619,628,641,654,666,679,692,705,718],{},[521,600,601,604,607],{},[536,602,603],{},"Apache httpd (mod_ssl)",[536,605,606],{},"lehnt ab",[536,608,609],{},"–",[521,611,612,615,617],{},[536,613,614],{},"nginx",[536,616,606],{},[536,618,609],{},[521,620,621,624,626],{},[536,622,623],{},"HAProxy",[536,625,606],{},[536,627,609],{},[521,629,630,633,635],{},[536,631,632],{},"Dienste mit OpenSSL ≥ 3.0",[536,634,606],{},[536,636,637,640],{},[370,638,639],{},"ClientRenegotiation"," nicht aktivieren",[521,642,643,646,649],{},[536,644,645],{},"IIS \u002F Windows SChannel",[536,647,648],{},"erlaubt",[536,650,651,652],{},"Registry ",[370,653,412],{},[521,655,656,659,661],{},[536,657,658],{},"Java (Tomcat, Jetty … mit JSSE)",[536,660,648],{},[536,662,663],{},[370,664,665],{},"jdk.tls.rejectClientInitiatedRenegotiation",[521,667,668,671,674],{},[536,669,670],{},"Node.js",[536,672,673],{},"begrenzt (3 pro 10 Minuten)",[536,675,676],{},[370,677,678],{},"tlsSocket.disableRenegotiation()",[521,680,681,684,687],{},[536,682,683],{},"Postfix ≥ 3.4",[536,685,686],{},"abhängig von OpenSSL",[536,688,689],{},[370,690,691],{},"tls_ssl_options = NO_RENEGOTIATION",[521,693,694,697,700],{},[536,695,696],{},"F5 BIG-IP",[536,698,699],{},"je nach Client SSL Profile",[536,701,702],{},[370,703,704],{},"renegotiation disabled",[521,706,707,710,713],{},[536,708,709],{},"NetScaler (Citrix ADC)",[536,711,712],{},"je nach SSL-Profil",[536,714,715],{},[370,716,717],{},"-denySSLReneg",[521,719,720,723,725],{},[536,721,722],{},"FortiGate (SSL Offloading)",[536,724,648],{},[536,726,727],{},[370,728,729],{},"ssl-client-renegotiation deny",[425,731,733],{"id":732},"_3-server-software-anpassen","3. Server-Software anpassen",[366,735,736,740],{},[737,738,739],"strong",{},"IIS \u002F Windows (SChannel):"," Wert setzen und den Server neu starten.",[449,742,744],{"className":495,"code":743,"filename":497,"language":498,"meta":455,"style":455},"New-ItemProperty -Path 'HKLM:\\SYSTEM\\CurrentControlSet\\Control\\SecurityProviders\\SCHANNEL' `\n  -Name DisableRenegoOnServer -PropertyType DWord -Value 1 -Force\nRestart-Computer\n",[370,745,746,751,756],{"__ignoreMap":455},[459,747,748],{"class":461,"line":462},[459,749,750],{},"New-ItemProperty -Path 'HKLM:\\SYSTEM\\CurrentControlSet\\Control\\SecurityProviders\\SCHANNEL' `\n",[459,752,753],{"class":461,"line":476},[459,754,755],{},"  -Name DisableRenegoOnServer -PropertyType DWord -Value 1 -Force\n",[459,757,759],{"class":461,"line":758},3,[459,760,761],{},"Restart-Computer\n",[366,763,764],{},"Für viele Server verteilst du den Wert per GPO als Registry-Preference (Computer Configuration → Preferences → Windows Settings → Registry).",[366,766,767,770,771,774],{},[737,768,769],{},"Java (z. B. Tomcat):"," System-Property beim JVM-Start setzen, unter Linux in ",[370,772,773],{},"bin\u002Fsetenv.sh",". Beim Windows-Dienst trägst du sie im Tomcat-Monitor unter „Java Options\" ein.",[449,776,778],{"className":451,"code":777,"filename":773,"language":454,"meta":455,"style":455},"CATALINA_OPTS=\"$CATALINA_OPTS -Djdk.tls.rejectClientInitiatedRenegotiation=true\"\n",[370,779,780],{"__ignoreMap":455},[459,781,782,786,790,793,796,799],{"class":461,"line":462},[459,783,785],{"class":784},"sTEyZ","CATALINA_OPTS",[459,787,789],{"class":788},"sMK4o","=",[459,791,792],{"class":788},"\"",[459,794,795],{"class":784},"$CATALINA_OPTS",[459,797,798],{"class":469}," -Djdk.tls.rejectClientInitiatedRenegotiation=true",[459,800,801],{"class":788},"\"\n",[366,803,804,807,808,811,812,815],{},[737,805,806],{},"Postfix:"," Vorher ",[370,809,810],{},"postconf tls_ssl_options"," prüfen und vorhandene Werte (z. B. ",[370,813,814],{},"NO_COMPRESSION",") mit Komma beibehalten.",[449,817,819],{"className":451,"code":818,"filename":453,"language":454,"meta":455,"style":455},"sudo postconf -e 'tls_ssl_options = NO_COMPRESSION, NO_RENEGOTIATION'\nsudo postfix reload\n",[370,820,821,841],{"__ignoreMap":455},[459,822,823,826,829,832,835,838],{"class":461,"line":462},[459,824,825],{"class":465},"sudo",[459,827,828],{"class":469}," postconf",[459,830,831],{"class":469}," -e",[459,833,834],{"class":788}," '",[459,836,837],{"class":469},"tls_ssl_options = NO_COMPRESSION, NO_RENEGOTIATION",[459,839,840],{"class":788},"'\n",[459,842,843,845,848],{"class":461,"line":476},[459,844,825],{"class":465},[459,846,847],{"class":469}," postfix",[459,849,850],{"class":469}," reload\n",[366,852,853],{},"Für andere OpenSSL-basierte Dienste ohne eigene Option ist ein Update auf OpenSSL 3.x der direkte Weg – dort ist Client-Renegotiation standardmäßig aus.",[425,855,857],{"id":856},"_4-load-balancer-und-appliances-anpassen","4. Load Balancer und Appliances anpassen",[366,859,860,863],{},[737,861,862],{},"F5 BIG-IP:"," im Client SSL Profile, das am Virtual Server hängt (GUI: „Renegotiation\" deaktivieren):",[449,865,868],{"className":451,"code":866,"filename":867,"language":454,"meta":455,"style":455},"tmsh modify ltm profile client-ssl clientssl-deine-domain renegotiation disabled\ntmsh save sys config\n","tmsh",[370,869,870,895],{"__ignoreMap":455},[459,871,872,874,877,880,883,886,889,892],{"class":461,"line":462},[459,873,867],{"class":465},[459,875,876],{"class":469}," modify",[459,878,879],{"class":469}," ltm",[459,881,882],{"class":469}," profile",[459,884,885],{"class":469}," client-ssl",[459,887,888],{"class":469}," clientssl-deine-domain",[459,890,891],{"class":469}," renegotiation",[459,893,894],{"class":469}," disabled\n",[459,896,897,899,902,905],{"class":461,"line":476},[459,898,867],{"class":465},[459,900,901],{"class":469}," save",[459,903,904],{"class":469}," sys",[459,906,907],{"class":469}," config\n",[366,909,910,913,914,917],{},[737,911,912],{},"NetScaler (Citrix ADC):"," ",[370,915,916],{},"FRONTEND_CLIENT"," verbietet nur die Renegotiation, die der Client anstößt. Sind SSL-Profile aktiv, setzt du den Wert im Frontend-Profil (Standard oder dein eigenes) statt global.",[449,919,922],{"className":451,"code":920,"filename":921,"language":454,"meta":455,"style":455},"# ohne SSL-Profile\nset ssl parameter -denySSLReneg FRONTEND_CLIENT\n# mit aktivierten SSL-Profilen\nset ssl profile ns_default_ssl_profile_frontend -denySSLReneg FRONTEND_CLIENT\n","NetScaler CLI",[370,923,924,930,948,953],{"__ignoreMap":455},[459,925,926],{"class":461,"line":462},[459,927,929],{"class":928},"sHwdD","# ohne SSL-Profile\n",[459,931,932,936,939,942,945],{"class":461,"line":476},[459,933,935],{"class":934},"s2Zo4","set",[459,937,938],{"class":469}," ssl",[459,940,941],{"class":469}," parameter",[459,943,944],{"class":469}," -denySSLReneg",[459,946,947],{"class":469}," FRONTEND_CLIENT\n",[459,949,950],{"class":461,"line":758},[459,951,952],{"class":928},"# mit aktivierten SSL-Profilen\n",[459,954,956,958,960,962,965,967],{"class":461,"line":955},4,[459,957,935],{"class":934},[459,959,938],{"class":469},[459,961,882],{"class":469},[459,963,964],{"class":469}," ns_default_ssl_profile_frontend",[459,966,944],{"class":469},[459,968,947],{"class":469},[366,970,971,974],{},[737,972,973],{},"FortiGate:"," am Virtual IP mit SSL Offloading:",[449,976,979],{"className":451,"code":977,"filename":978,"language":454,"meta":455,"style":455},"config firewall vip\n    edit \"vip-deine-domain\"\n        set ssl-client-renegotiation deny\n    next\nend\n","FortiOS CLI",[370,980,981,992,1005,1016,1021],{"__ignoreMap":455},[459,982,983,986,989],{"class":461,"line":462},[459,984,985],{"class":465},"config",[459,987,988],{"class":469}," firewall",[459,990,991],{"class":469}," vip\n",[459,993,994,997,1000,1003],{"class":461,"line":476},[459,995,996],{"class":465},"    edit",[459,998,999],{"class":788}," \"",[459,1001,1002],{"class":469},"vip-deine-domain",[459,1004,801],{"class":788},[459,1006,1007,1010,1013],{"class":461,"line":758},[459,1008,1009],{"class":934},"        set",[459,1011,1012],{"class":469}," ssl-client-renegotiation",[459,1014,1015],{"class":469}," deny\n",[459,1017,1018],{"class":461,"line":955},[459,1019,1020],{"class":465},"    next\n",[459,1022,1024],{"class":461,"line":1023},5,[459,1025,1027],{"class":1026},"s7zQu","end\n",[425,1029,1031],{"id":1030},"_5-verifizieren","5. Verifizieren",[366,1033,1034],{},"Den Scan aus Schritt 1 wiederholen:",[449,1036,1038],{"className":451,"code":1037,"filename":453,"language":454,"meta":455,"style":455},".\u002Ftestssl.sh -R deine-domain.de\n",[370,1039,1040],{"__ignoreMap":455},[459,1041,1042,1044,1046],{"class":461,"line":462},[459,1043,466],{"class":465},[459,1045,470],{"class":469},[459,1047,473],{"class":469},[366,1049,1050],{},"Erwartet:",[449,1052,1056],{"className":1053,"code":1054,"filename":526,"language":1055,"meta":455,"style":455},"language-txt shiki shiki-themes material-theme-lighter material-theme material-theme-palenight"," Secure Renegotiation (RFC 5746)           supported (OK)\n Secure Client-Initiated Renegotiation     not vulnerable (OK)\n","txt",[370,1057,1058,1063],{"__ignoreMap":455},[459,1059,1060],{"class":461,"line":462},[459,1061,1062],{}," Secure Renegotiation (RFC 5746)           supported (OK)\n",[459,1064,1065],{"class":461,"line":476},[459,1066,1067],{}," Secure Client-Initiated Renegotiation     not vulnerable (OK)\n",[366,1069,1070,1071,1074],{},"Gegenprobe von Hand: Verbindung mit TLS 1.2 aufbauen, ",[370,1072,1073],{},"R"," tippen und Enter drücken.",[449,1076,1078],{"className":451,"code":1077,"filename":453,"language":454,"meta":455,"style":455},"openssl s_client -connect deine-domain.de:443 -servername deine-domain.de -tls1_2\n",[370,1079,1080],{"__ignoreMap":455},[459,1081,1082,1085,1088,1091,1094,1097,1100],{"class":461,"line":462},[459,1083,1084],{"class":465},"openssl",[459,1086,1087],{"class":469}," s_client",[459,1089,1090],{"class":469}," -connect",[459,1092,1093],{"class":469}," deine-domain.de:443",[459,1095,1096],{"class":469}," -servername",[459,1098,1099],{"class":469}," deine-domain.de",[459,1101,1102],{"class":469}," -tls1_2\n",[366,1104,1105,1106,1109,1110,1113,1114,1117,1118,1121],{},"Gesperrt ist die Renegotiation, wenn nach ",[370,1107,1108],{},"RENEGOTIATING"," ein Fehler wie ",[370,1111,1112],{},"ssl3_read_bytes:no renegotiation"," oder ",[370,1115,1116],{},"handshake failure"," folgt und die Verbindung endet. Laufen stattdessen erneut Zertifikatszeilen (",[370,1119,1120],{},"verify return:1",") durch und bleibt die Verbindung offen, ist der Server weiter verwundbar.",[1123,1124,1125],"style",{},"html .light .shiki span {color: var(--shiki-light);background: var(--shiki-light-bg);font-style: var(--shiki-light-font-style);font-weight: var(--shiki-light-font-weight);text-decoration: var(--shiki-light-text-decoration);}html.light .shiki span {color: var(--shiki-light);background: var(--shiki-light-bg);font-style: var(--shiki-light-font-style);font-weight: var(--shiki-light-font-weight);text-decoration: var(--shiki-light-text-decoration);}html .default .shiki span {color: var(--shiki-default);background: var(--shiki-default-bg);font-style: var(--shiki-default-font-style);font-weight: var(--shiki-default-font-weight);text-decoration: var(--shiki-default-text-decoration);}html .shiki span {color: var(--shiki-default);background: var(--shiki-default-bg);font-style: var(--shiki-default-font-style);font-weight: var(--shiki-default-font-weight);text-decoration: var(--shiki-default-text-decoration);}html .dark .shiki span {color: var(--shiki-dark);background: var(--shiki-dark-bg);font-style: var(--shiki-dark-font-style);font-weight: var(--shiki-dark-font-weight);text-decoration: var(--shiki-dark-text-decoration);}html.dark .shiki span {color: var(--shiki-dark);background: var(--shiki-dark-bg);font-style: var(--shiki-dark-font-style);font-weight: var(--shiki-dark-font-weight);text-decoration: var(--shiki-dark-text-decoration);}html pre.shiki code .sBMFI, html code.shiki .sBMFI{--shiki-light:#E2931D;--shiki-default:#FFCB6B;--shiki-dark:#FFCB6B}html pre.shiki code .sfazB, html code.shiki .sfazB{--shiki-light:#91B859;--shiki-default:#C3E88D;--shiki-dark:#C3E88D}html pre.shiki code .sTEyZ, html code.shiki .sTEyZ{--shiki-light:#90A4AE;--shiki-default:#EEFFFF;--shiki-dark:#BABED8}html pre.shiki code .sMK4o, html code.shiki .sMK4o{--shiki-light:#39ADB5;--shiki-default:#89DDFF;--shiki-dark:#89DDFF}html pre.shiki code .sHwdD, html code.shiki .sHwdD{--shiki-light:#90A4AE;--shiki-light-font-style:italic;--shiki-default:#546E7A;--shiki-default-font-style:italic;--shiki-dark:#676E95;--shiki-dark-font-style:italic}html pre.shiki code .s2Zo4, html code.shiki .s2Zo4{--shiki-light:#6182B8;--shiki-default:#82AAFF;--shiki-dark:#82AAFF}html pre.shiki code .s7zQu, html code.shiki .s7zQu{--shiki-light:#39ADB5;--shiki-light-font-style:italic;--shiki-default:#89DDFF;--shiki-default-font-style:italic;--shiki-dark:#89DDFF;--shiki-dark-font-style:italic}",{"title":455,"searchDepth":462,"depth":476,"links":1127},[1128,1129,1130,1131],{"id":363,"depth":476,"text":364},{"id":376,"depth":476,"text":377},{"id":399,"depth":476,"text":400},{"id":422,"depth":476,"text":423,"children":1132},[1133,1134,1135,1136,1137],{"id":427,"depth":758,"text":428},{"id":577,"depth":758,"text":578},{"id":732,"depth":758,"text":733},{"id":856,"depth":758,"text":857},{"id":1030,"depth":758,"text":1031},"Fehlende Sperre für Client-Renegotiation – verhindern, dass ein einzelner Client mit endlosen TLS-Handshakes die CPU deines Servers auslastet.","md",null,{},{"icon":269},{"title":266,"description":1138},"dPNB0gRgZ9sHrcOVUKfaQqEJJoXbL2LAueAiKZgFBmM",[1146,1148],{"title":10,"path":254,"stem":255,"description":1147,"icon":258,"children":-1},"Netzwerkdienste, E-Mail und Hosts gegen die häufigsten Schwachstellen härten.",{"title":277,"path":278,"stem":279,"description":1149,"icon":280,"children":-1},"Aktiviertes AlwaysInstallElevated – MSI-Pakete laufen als SYSTEM, jedes lokale Konto wird so zum Admin.",1795021435252]